Symbole, tradycje, zwyczaje barbórkowe

  • 03.12.2021, 11:12
Symbole, tradycje, zwyczaje barbórkowe
Tegoroczna Barbórka w Turowie będzie skromniejsza i nie tak huczna jak bywała jeszcze dwa lata temu. Pandemia pokrzyżowała plany nie tylko górnikom. Sporo cyklicznych, tradycyjnych górniczych wydarzeń się nie odbędzie. Warto jednak przypomnieć najciekawsze tradycje górnicze.

W Bogatyni i w Zgorzelcu słynne i głośne są pobudki górnicze. Orkiestra dęta zwykła maszerować ulicami miasta i dostojnie i nietypowo budzić mieszkańców. To chyba najprzyjemniejsza pobudka w roku.

Tradycji i symboli górniczych na naszym terenie jest mnóstwo. Choćby górniczy mundur i czako z pióropuszem, słynne karczmy piwne, combry babskie oraz patronka górniczej braci – Święta Barbara. To właśnie stąd wzięła się nazwa „barbórka” jako określenie górniczego święta.

Barbórkę obchodzi się od połowy XVIII wieku w kopalniach na ziemiach polskich w dniu Świętej Barbary – 4 grudnia. Pierwsze obchody miały miejsce w okręgu wydobycia rud ołowiowo-srebrowych w Tarnowskich Górach. Nieco później narodziła się tradycja świeckiej części obchodów - czyli górnicze zwyczaje spędzania czasu przy kuflu piwa – napoju powszechnego i taniego, nierzadko zastępującego posiłek.

Mówiąc o świecie górniczym warto mieć na uwadze kolory związane z górnictwem - są to czerń i zieleń. Czerń jest symbolem podziemnych ciemności, a zieleń górniczych tęsknot za zielenią lasów i pól, w czasie pracy pod ziemią.

Górnicy mają swój oryginalny strój i każdy jego element ma znaczenie. Czako to nakrycie głowy noszone łącznie z galowym mundurem górniczym. Przy czako zamocowany jest pióropusz symbolizujący miotełkę, którą dawniej górnicy używali do czyszczenia otworów strzałowych w masach skalnych. Kolory piór mają swoją symbolikę: zielone noszą generalni dyrektorzy, białe – inżynierowie i technicy górniczy, czarne – górnicy dołowi, natomiast czerwone przynależą orkiestrze górniczej, a biało-czerwone tamburmajorowi. Każdy górnik ma swój, szyty na miarę, mundur. Podkreśla on rangę górniczego zawodu. Pelerynka symbolizuje przedłużony kaptur chroniący gwarka przed wodą lejąca się ze stropu, a złote guziki przyszyte skośnie na piersi kiedyś były wypustkami, za które górnik wtykał m.in. lonty. Pierwsze polskie mundury górnicze kroju wojskowego wprowadził w 1817 r. ustawą o Korpusie Górniczym prekursor górnictwa i szkolnictwa górniczego Stanisław Staszic. Ważnym elementem stroju górniczego jest szpada – współcześnie jest odznaką honorową, a przywilej jej przypinania jest zarezerwowany dla osób wyróżnionych. Symbolizuje honor, wolność i godność górnika, a tradycja pochodzi z dawnych czasów, kiedy białą broń mogli nosić wolni ludzie honoru. Od 1817 r., czyli od utworzenia Korpusu Górniczego, jest symbolem władzy wyższych urzędników górniczych i nadzoru. Warto wspomnieć także godło górnicze – obecnie składa się ono ze skrzyżowanych ze sobą żelaznego młotka – pyrlika oraz żelaznego klina zwanego żelazkiem, czyli najstarszych znanych narzędzi górniczych. Pierwotnym symbolem górnictwa był róg.
Jednym z najbardziej lubianych elementów Barbórki są karczmy piwne czyli uroczyste zebranie gwarków, którzy są podzieleni na Ławę Lewą i Ławę Prawą, czyli dwa rywalizujące ze sobą zespoły. Karczmy piwne wywodzą się z tradycji spotkań gwarków w najstarszych uczelniach górniczych Europy (XVIII–XIX w.). Kobiety spotykają się w tym czasie na combrach babskich – to karczmy piwne dla damskiej części załogi górniczej.
 

Podziel się:

Komentarze (0)


Pozostałe